رده‌بندی ماتریس‌های بالامثلثی پوچ‌تمیز مرتبه دو روی اعداد صحیح و مثال نقضی برای یک حدس درباره شاخص پوچ‌تمیزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشگاه ولی‌عصر(عج) رفسنجان، دانشکدۀ ریاضی و علوم کامپیوتر، گروه ریاضی
10.22034/mmr.2026.137628.1001
چکیده
در این مقاله، همه ماتریس‌های بالامثلثی پوچ‌تمیز مرتبه دو روی اعداد صحیح را رده‌بندی می‌کنیم. برای~ماتریس
‎\(A_{a,b}=\left(\begin{array}{cc}a+1 & b\\ 0 &‎ -‎a\end{array}\right)\)%‎
، نشان می‌دهیم که به‌جز دو خانواده خودتوان با شاخص پوچ‌تمیزی نامتناهی، تجزیه‌های پوچ‌تمیز آن با مقسوم‌علیه‌های صحیح ناصفر
‎\(z\)‎
از
‎\mbox{\(a^{2}(a+1)^{2}\)}‎
که در شرط‎~%‎
‎\mbox{\(bz\equiv a^{2}\pmod{2a+1}\)}‎
صدق می‌کنند، تناظر یک‌به‌یک دارند. با استفاده از قضیه کیلی--همیلتون و توصیف صریح ماتریس‌های خودتوان مرتبه دو، شرط پوچ‌توانی را به دستگاهی دیوفانتینی تبدیل می‌کنیم و از این راه، فرمولی دقیق برای شاخص پوچ‌تمیزی و روشی متناهی برای ساخت همه تجزیه‌ها به‌دست می‌آوریم. همچنین، رده‌بندی کاملی از ماتریس‌های بالامثلثی صحیح براساس مقدار رد آنها به‌دست می‌آوریم و نشان می‌دهیم ماتریس
‎\(\left(\begin{array}{cc}3 & 1\\ 0 &‎ -‎2\end{array}\right)\)‎
دقیقاً پنج تجزیه پوچ‌تمیز دارد؛ از این رو، یک گزاره منتشرشده درباره حالت بالامثلثی و حدس حداکثر سه بودن شاخص پوچ‌تمیزی رد می‌شوند. در پایان، خانواده‌های نامتناهی با شاخص‌های چهار و پنج و نمونه‌ای با شاخص شش ارائه می‌کنیم.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

‎Classification of Upper Triangular Nil-Clean 2×2 Matrices over the Integers and a Counterexample to a Conjecture on the Nil-Clean Index‎

نویسنده English

Somayeh Hadjirezaei
Vali-e-Asr University of Rafsanjan, Department of Mathematics, Rafsanjan, Iran
چکیده English

We classify all upper triangular nil-clean 2 × 2 matrices over the integers. For the matrix A_{a,b} = [[a+1, b], [0, -a]], we show that, except for two idempotent families with infinite nil-clean index, its nil-clean decompositions are in one-to-one correspondence with the nonzero integer divisors z of a²(a+1)² satisfying bz ≡ a² (mod 2a+1). Using the Cayley–Hamilton theorem and an explicit description of 2 × 2 idempotent matrices, we reduce the nilpotency condition to a Diophantine system and thereby obtain an exact formula for the nil-clean index and a finite method for constructing all decompositions. We also obtain a complete classification of upper triangular integer matrices according to their trace and show that [[3, 1], [0, -2]] has exactly five nil-clean decompositions. Consequently, a published assertion concerning the upper triangular case and the conjecture that the nil-clean index is at most three are disproved. Finally, we present infinite families with indices four and five and an example with index six.

کلیدواژه‌ها English

‎Nil-clean matrix‎, ‎nilpotent matrix‎, ‎idempotent‎, ‎nil-clean index‎, ‎upper triangular matrix‎, ‎Diophantine equation‎

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 27 آبان 1405